ⓘ သမိုင်း

သမိုင်း

သမိုင်း ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ အတိတ်ကာလကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ စာရေးသားခြင်းကို တီထွင်ပြီးသည့်နောက်တွင် သမိုင်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သမိုင်းကို ရေးသားသော ပညာရှင်များကို သမိုင်းပညာရှင်ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်းမှာ ပြန်ပြောင်းပြောဆိုချက်များကို အသုံးပြု၍ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပျက် ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ပြုသော သုတေသန နယ်ပယ် ဖြစ်ကာ တစ်ခါတရံတွင် အကျိုးအကြောင်း ဆက်နွယ်၍ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ စုံစမ်းစစ်ဆေးကာ ဆုံးဖြတ်သော ပညာရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များသည် သမိုင်း၏ သဘောသဘာဝ နှင့် အသုံးဝင်မှုတို့ကို ငြင်းခုံလေ့ ရှိကြသည်။

မြန်မာ့သမိုင်း

မြန်မာ့သမိုင်းကိုရေးမည်ဆိုလျှင် မနုဿအကြိုသမိုင်းကိုရေးရန်ပင် အတော်ပင်ခက်ခဲမည့်သဘောမှာရှိပါသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာ ဟုဆိုလျှင် မြန်မာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်သည့်အပြင် တိဗက်တို-ဗမာ အုပ်စုဝင်အနွယ်များသာမက မွန်ခမာအုပ်စုများ၊နှင့် အခြားသော လူမျိုးများ၏ အရေးကိုလည်း လျစ်လျူရှုသည် မရှိရလေအောင် ရေးသားနိုင်ပါမှသာ ပြည့်စုံသည့် မြန်မာ့သမိုင်းကို ရေးသားသည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပေမည်။ အဓိက အုပ်စုကြီးအဖြစ် တိဗက်တို-မြန်မာ အုပ်စုဝင်များကို ဦးစားပေးလျက် အခြားအုပ်စု များကို လေ့လာရှာဖွေပြီး လစ်ဟင်းသည် မရှိစေရန် ရေးမည်ဆိုလျှင် အတော်ပင် ကျယ်ပြန့်လွန်းအားကြီးသကဲ့သို့ အတော်လည်း ဝန်ကြီးလွန်းသည် ဖြစ်မည်အမှန်ပင်။

တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်

စစ်သမိုင်းပြတိုက် သည် ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းနှင့် ပန်တျာလမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၈ ဒသမ ၇၂၄ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရန် စတင် ပန္နက်ချခဲ့သည်။ စစ်သမိုင်းပြတိုက် အဆောက်အအုံပုံစံကို ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းမှ ပုံစံထုတ်ပေးခဲ့သည်။ စစ်သမိုင်းပြတိုက် အဆောက်အအုံ၏ တန်ဖိုးမှာ ကျပ်သိန်းပေါင်း ၄၁၀၉ ကျပ် ဖြစ်သည်။ စစ်သမိုင်းပြတိုက်ကို ၁၉၉၄ ခု၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စစ်သမိုင်း ပြတိုက်သည် ၄၉ ကြိမ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ပြပွဲစ၍ စတင်ခင်းကျင်း ပြသလာခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ပြခန်းများသာမက ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြခန်း ...

သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန

သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ)

ဒေါက်တာ သန်းထွန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထင်ရှားသော သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘဝတစ်သက်တာလုံး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်များ ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်ခြင်းအပေါ် အကျိုးပြုခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်ကာ သက္ကရာဇ် တွင် ဖူကုအိုကာ အာရှယဉ်ကျေးမှုဆု ချီးမြှင့်ခံရသည်။

သမိုင်းပညာရှင်

သမိုင်းစာ‌ပေကိုကျွမ်းကျင်သောပညာရှင်ဆရာကြီး ကို သမိုင်းပညာရှင် ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမိုင်း ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ အတိတ်ကာလကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဟူသည်မှာ အစဉ်မှတ်သားရအောင်ပြုလုပ်သောသမိုင်းဆိုင်ရာ စာပေကိုဆိုလိုသည်။ ဘုရား ၊ ဂူ၊ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်း၊ စဆွံ၊ ဓမ္မသာလာ၊ တန်တား၊ ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊အကြောင်းအရာထူး၊ သမိုင်းဆိုင်ရာရှေးဟောင်းစာပေများ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာခေတ်သစ်စာပေများ၊သမိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းအရာများ စသည်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စကားပြေဖြင့် ဖြစ်စေလင်္ကာဖြင့်ဖြစ်စေ စီကုံးရေးသားထားသည်များကို သမိုင်း ဟုခေါ်သည်။ သမိုင်းစာ‌ပေများစွာကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုသော၊ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြသော၊ သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများပြု ...

                                     

မြန်မာ့ရုပ်ရှင် သမိုင်းပြတိုက်

မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းပြတိုက် သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပတ်သတ်သော အကြောင်းအရာများကို ပြသသော ပြတိုက်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ဒါရိုက်တာများ၊ သရုပ်ဆောင်များ၊ ထုတ်လုပ်သူများ၊ ဇာတ်ညွန်းရေးသူများ၊ စသော ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သတ်ကြသူများ၏ စွမ်းဆောင်မှုများ ကိုပြသထားသည်။

                                     

ပန်းသမိုင်းရွာ၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်

ပန်းသမိုင်းရွာ သည် ရှမ်းပြည်နယ် ၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ အသုံးတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၂၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသုံးတော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။

                                     

သမိုင်းကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်

သမိုင်းကုန်းရွာ သည် ရှမ်းပြည်နယ် ၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။

                                     

တာသမိုင်းရွာ၊ မြိတ်မြို့နယ်

တာသမိုင်းရွာ သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ တညက် ကျေးရွာအုပ်စု)၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177541 ဖြစ်သည်။

                                     

ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း

ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း ဆိုသည်မှာ ပေလီယိုလစ်သစ်ခေါ် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း၏ နောက်ဆုံး အပိုင်းအခြား ဖြစ်ပြီး ဥရောပ၊ အာဖရိက နှင့် အာရှတို့တွင် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထိုကာလကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ သောင်း အတွင်းမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်သောင်း အတွင်း အချိန်ကာလဟု ကျယ်ပြန့်စွာ သတ်မှတ်ကြသည်။ ခေတ်သစ် အပြုအမူတို့ ပေါ်ထွက် မလာမီ နှင့် စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေး ထွန်းကား မလာမီ အချိန်ကာလပင် ဖြစ်သည်။

                                     

ကြေးနီခေတ်

ကြေးနီခေတ် ကို ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းစဉ်တွင် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၄၅၀၀ မှ ၃၀၀၀ အတွင်းဟု ပိုင်းခြားသတ်မှတ်သည်။ ကြေးနီကို လက်နက် ကိရိယာအဖြစ် အစပြု၍ ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ခေတ်ဖြစ်လေသည်။ ထိုခေတ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ စည်ပင်၍ အများနှင့်ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်ကြသည်။ အိုးခွက်များကို အလှအပချယ်သည်။ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ တွင် အရေးအသားပေါ်လာ၍ မှန်ကန်ခြင်း၊ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသော သဘောတရားများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။ အသီးအနှံနှင့် ကောက်ပဲတို့ကို ပဓာန စားသောက်ကြသည်။

                                     

ဂျူယက်စစ် ကာလ

ဂျူယက်စစ် ကာလ ဆိုသည်မှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်သန်းပေါင်း ၂၀၃.၃ ± ၀.၆ မှ နှစ်ပေါင်း ၁၄၅ ± ၄ နှစ်ကြားကာလကို ခေါ်သည်။ထိုအချိန်တွင် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေများသည် ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်မှု သီအိုရီ အရ ထို ကာလတွင် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေများသည် ယနေ့ကဲ့ သို့ တိုက်ကြီးများအဖြစ် ကွဲထွက်ခြင်း မရှိသေးဘဲ ကုန်းမြေကြီးဘဲ တစ်စပ် တည်း တည်ရှိနေသည့် အချိန်ကာလဖြစ်သည်။

                                     

ပုလဲဆိပ်ကမ်း

ပုလဲဆိပ်ကမ်းသည် ဟာဝိုင်အီကျွန်းစု၏ Oʻahu ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကျွန်းပေါ်ရှိ မြေဧရိယာ အများစုသည် အမေရိကန်ရေတပ်၏ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ၊ ပစိဖိတ် ရေတပ်၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ၊ ဒီဇင်ဘာ ရက်တွင် ဂျပန်ရေတပ်သည် ပုလဲဆိပ်ကမ်းရှိ အမေရိကန် ရေတပ်ကို အလစ် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီး ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

                                     

မြန်မာ့ဂီတနေ့

ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့သည် မြန်မာ့ဂီတနေ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အစည်အဝေးတွင် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့ကို မြန်မာ့ဂီတနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခု ဇွန်လ ၂၇ နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာ့စည်းအရုံး ညီလာခံတွင် တို့ဗမာသီချင်းကို အမျိုးသားသီချင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သော့နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

                                     

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး ထွန်းကားနိုင်ရန် နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့ကို ဒီမိုကရေစီနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ကုလသမဂမှ ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရသစ် ရုံးစိုက်ရာ နေပြည်တော်တွင်ကျင်းပသည်။

                                     

အမှောင်ခေတ်

အမှောင်ခေတ် ဆိုသည်မှာ အနောက်ဥရောပ၌ ရောမအင်ပိုင်ယာ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတို့ တိုးတက်မှုမရှိဘဲ ယိုယွင်းခဲ့သော ခေတ်ကာလကို ဆိုလိုသည်။ အလယ်ခေတ် အစောပိုင်း ၁၃ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုကြား ကြာခဲ့ပြီး ၁၆၀၂ တွင် အမှောင်ခေတ်ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို စသုံးသည်။ "အမှောင်ခေတ်" ဟူသော အယူအဆကို ၁၃၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီတလီအတွေးအခေါ်ပညာရှင် ပီးထရာ့ခ် ကစတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဂန္ထဝင်ခေတ်ကို အလင်းခေတ်ဟုခေါ်ပြီး ရောမခေတ်နှောင်းပိုင်းရှိ ရာစုနှစ်များကို အမှောင်ခေတ် ဟုမှတ်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။